Forma silikonowa to inwestycja, która ma się zwrócić w liczbie odlewów. Dlatego jedno z pierwszych pytań przy zamówieniu brzmi: ile sztuk da się z niej wykonać? Odpowiedź zależy od kilku czynników, na które częściowo mają Państwo wpływ – od wyboru silikonu po sposób przechowywania formy. Wykonujemy formy do betonu, gipsu, żywic i laminatu, więc zebraliśmy to, co obserwujemy w pracowni na co dzień.
Od czego zależy trwałość formy silikonowej?
- Rodzaj silikonu – silikony addycyjne (platynowe) mają mały skurcz i zwykle dłużej zachowują elastyczność; kondensacyjne są tańsze, ale z czasem szybciej sztywnieją i tracą detal. Znaczenie ma też twardość: miękki silikon łatwiej oddaje podcięcia, twardszy lepiej znosi ścieranie.
- Materiał odlewu – beton jest ścierny i zasadowy, gips oddaje do formy wilgoć i ciepło, a żywice nagrzewają się podczas utwardzania i stopniowo „wysuszają” silikon.
- Kształt elementu – cienkie krawędzie, głębokie podcięcia i drobny ornament pracują najmocniej przy wyjmowaniu odlewu i rwą się jako pierwsze.
- Budowa formy – odpowiednia grubość silikonu i sztywny płaszcz sprawiają, że forma nie odkształca się przy zalewaniu i nie rozciąga przy rozformowaniu.
- Sposób pracy – zbyt wczesne lub gwałtowne wyjmowanie odlewu, ostre narzędzia i agresywne środki czyszczące skracają życie każdej formy.
Ile odlewów wytrzyma forma?
Nie ma jednej liczby, którą można uczciwie podać dla wszystkich form. Przy betonie i właściwym użytkowaniu dobrze wykonana forma zwykle pozwala na kilkadziesiąt do kilkuset odlewów. Przy gipsie wynik bywa podobny, a przy żywicach poliestrowych i epoksydowych – wyraźnie niższy, bo ciepło reakcji i składniki żywicy szybciej zużywają silikon. Dlatego przed wykonaniem formy pytamy o materiał odlewu i planowaną liczbę sztuk: od tego zależy dobór silikonu, grubość ścianek i płaszcza.
Beton w formie silikonowej – na co uważać?
- Środek antyadhezyjny – przy betonie i silikonie często nie jest konieczny, ale cienka warstwa właściwego preparatu ułatwia rozformowanie i chroni powierzchnię formy.
- Zagęszczanie – wibrowanie usuwa pęcherze powietrza, ale forma musi być dobrze podparta, żeby się nie odkształcała.
- Czas rozformowania – odlew wyjmuje się dopiero, gdy beton osiągnie wytrzymałość pozwalającą na bezpieczne wyjęcie; zbyt wczesne wyjmowanie niszczy zarówno odlew, jak i formę.
- Temperatura – formy nie należy wystawiać na silne słońce ani przyspieszać wiązania wysoką temperaturą.
Jak czyścić i przechowywać formę?
Po rozformowaniu formę wystarczy umyć wodą, w razie potrzeby z łagodnym detergentem, i wysuszyć. Nie stosuje się rozpuszczalników ani ostrych szczotek. Formę przechowuje się w jej płaszczu lub na płasko, tak aby się nie zginała, w suchym miejscu, z dala od słońca i źródeł ciepła. Formy wieloczęściowe warto składać razem, żeby części nie odkształciły się osobno.
Kiedy formę trzeba naprawić lub wymienić?
Sygnałem są rozdarcia przy krawędziach, zatarty detal, odlew przywierający do formy i zmiana jej kształtu. Drobne rozdarcie można zwykle skleić silikonem, ale zostawia ono ślad na kolejnych odlewach. Gdy forma przestaje oddawać fakturę, lepiej wykonać nową z zachowanego modelu – dlatego warto przechowywać model wzorcowy.
Forma silikonowa czy forma twarda?
| Cecha | Forma silikonowa | Forma twarda (laminat) |
|---|---|---|
| Detal i podcięcia | bardzo dobre odwzorowanie faktury i podcięć | gładkie powierzchnie, proste podziały |
| Typowe odlewy | beton, gips, żywice, faktury do laminatu | seryjne elementy z laminatu |
| Trwałość | zależna od materiału odlewu | długie serie przy właściwej pielęgnacji |
| Koszt wykonania | zależny od ilości silikonu i płaszcza | wyższy przy złożonych kształtach |
Jak zamówić formę dopasowaną do serii?
Do wyceny wystarczy zdjęcie lub rysunek elementu, wymiary, materiał odlewu i planowana liczba sztuk. Dobieramy silikon, podział formy i płaszcz, a w razie potrzeby wykonujemy także model wzorcowy. Szczegóły opisaliśmy na stronie formy silikonowe do betonu na zamówienie. Na formach powstają też nasze dekoracje – jak kolumny w Jungle Quest w Suntago.
